Crupet, het dorp

Crupet is een dorp in de provincie Namen, in Wallonië, in een smalle vallei van de Condroz. Tot 1977 was het een zelfstandige gemeente; vandaag is het een van de zeven deelgemeenten van Assesse. Het symbool van het dorp is zijn versterkte woning uit de 13e eeuw, beter bekend als de donjon, maar Crupet heeft ook een kerk van romaanse oorsprong, een kunstmatige grot gewijd aan de heilige Antonius van Padua en de gebouwen van verschillende vroegere molens. Deze rubriek gaat over het dorp zelf; voor de voorbereiding van een bezoek verwijzen we naar de praktische gidsen op deze site.

Crupet in het kort

Gemeente

Assesse, provincie Namen

Statuut

Deelgemeente van Assesse sinds de gemeentefusie van 1977

Postcode

5332

Oppervlakte

Ongeveer 9,7 km²

Inwoners

568 op 1 januari 2025

Streek

Naamse Condroz

Label

Les Plus Beaux Villages de Wallonie, de mooiste dorpen van Wallonië

Tussen Rue Haute en Rue Basse

Het dorp ligt op twee niveaus in zijn vallei. Op de helling liggen aan de Rue Haute de kerk, de oude pastorie en de Sint-Antoniusgrot. Lager, langs het water, loopt de Rue Basse, met de versterkte woning in haar slotgracht en de vroegere molens. De beek van Crupet ontstaat aan de voet van de donjon, waar de Ry de Vesse, uit Assesse, en de Ry de Mière, uit Mianoye, samenvloeien. Enkele kilometers verder mondt ze uit in de Bocq, die in Yvoir in de Maas uitmondt. De meeste huizen en boerderijen zijn opgetrokken uit kalksteen- en zandsteenblokken.

Waar komt de naam vandaan?

Geen enkele toponymische studie geeft uitsluitsel. Een folder van de Plus Beaux Villages de Wallonie oppert een Gallo-Romeinse persoonsnaam, Crippiacum, die naar de eerste eigenaar zou verwijzen. Er wordt ook een verband gelegd met het Naamse Waalse woord crupèt, "heuveltje", en de mondelinge overlevering spreekt van een "Crupays", een pays cru of vochtig land. De oudst bekende geschreven vormen, Cripei en Cripey, dateren van 1278.

Een lange geschiedenis

In Crupet zijn Merovingische graven gevonden. Het dorp duikt in 1278 op in de bronnen. In de middeleeuwen is het een heerlijkheid van het prinsbisdom Luik, ingesloten in de proosdij Poilvache, eerst Luxemburgs en daarna Naams. De versterkte woning wordt eind 13e eeuw gebouwd en in de 16e eeuw door de familie Carondelet gemoderniseerd. In de 19e eeuw drijft de beek graanmolens, oliemolens en een papiermolen aan. Op 12 mei 1940 is het dorp het toneel van een achterhoedegevecht.

Lees de geschiedenis van Crupet

Erkend erfgoed

De versterkte woning staat sinds 2009 op de lijst van het uitzonderlijk onroerend erfgoed van Wallonië. De Sint-Martinuskerk is beschermd sinds 1936, en het geheel dat ze vormt met het oude kerkhof, de pastorie, het plein en de linde sinds 1964. De Sint-Antoniusgrot, verschillende kapellen, oude boerderijen en de gebouwen van de molens staan in de Waalse erfgoedinventaris.

Ontdek het erfgoed van Crupet